Zdjęcie do artykułu Jak napisać regulamin reklamacji i zwrotów w małej firmie
Fot. ImageParty / Pixabay

Obsługa klienta

Jak napisać regulamin reklamacji i zwrotów w małej firmie

Zwrot i reklamacja to dwie odrębne procedury. Mieszanie ich w jednym punkcie regulaminu rodzi nieporozumienia.

To pseudonim redakcyjny używany przez wydawcę, a nie deklaracja niezależnie potwierdzonej tożsamości osoby. Pierwotny podpis redakcyjny: Redakcja Obsługi Klienta.

Po co małej firmie regulamin reklamacji i zwrotów — i czym różni się zwrot od reklamacji

Zwrot i reklamacja to dwie odrębne procedury. Mieszanie ich w jednym punkcie regulaminu rodzi nieporozumienia.

Reklamacja dotyczy niezgodności towaru z umową, np. wady produktu. Jest uwzględniana, gdy wykaże się, że niezgodność istniała już w chwili nabycia towaru; może to być wada ukryta. Reklamowany towar może nosić ślady użytkowania, bo niezgodność często ujawnia się dopiero podczas korzystania z niego.

Zwrot to prawo do namysłu i dotyczy przede wszystkim produktów nieużywanych. Kupujący może rozmyślić się i odesłać buty, których jeszcze nie nosił, bo są złego rozmiaru, nie podoba mu się krój albo zmienił zdanie.

Z tego rozróżnienia wynika konkretny zapis: powodu zwrotu nie trzeba podawać i nie może on być podstawą odrzucenia zwrotu. Jeśli formularz zwrotu pyta o przyczynę, pytanie ma charakter statystyczny lub marketingowy, a nie warunek przyjęcia zwrotu.

W regulaminie rozdziel dwie ścieżki: „zwrot” (odesłanie nieużywanego towaru) i „reklamację” (zgłoszenie wady lub niezgodności z umową). Każda ma własny kanał zgłoszenia i termin odpowiedzi.

Regulamin nie chroni wyłącznie interesu firmy: przedsiębiorca ma szczególny obowiązek informacyjny dotyczący postępowania reklamacyjnego. Z raportów UOKiK przytaczanych przez Infor wynika, że firmy często ustalają zasady reklamacji niezgodnie z przepisami.

Najczęstsze uchybienia to pobieranie opłat za rozpatrzenie bezzasadnej reklamacji oraz wyznaczanie zbyt krótkiego terminu na zareklamowanie towaru. Spisanie procedury z góry — kto przyjmuje zgłoszenie, na jakim kanale i w jakim terminie odpowiada — ogranicza liczbę takich błędów.

Kto jest konsumentem, a kto kupuje na firmę — zakres regulaminu

Konsument to osoba fizyczna, która dokonuje czynności prawnej, np. zakupu, z przedsiębiorcą w celu niezwiązanym bezpośrednio z jej działalnością gospodarczą lub zawodową. W praktyce: kupujesz jako osoba prywatna na prywatne potrzeby — jesteś konsumentem. Kupujesz na firmę, bo towar posłuży w działalności — w większości przypadków nie obejmuje cię ta sama ochrona.

Najprostszym sygnałem w zamówieniu jest NIP firmy i prośba o fakturę na działalność. Gdy klient o to poprosi, wiele przepisów typowo konsumenckich przestaje działać albo działa inaczej.

Dlatego w regulaminie napisz wprost, kogo obejmują poszczególne zasady: czy prawo odstąpienia od umowy i tryb reklamacji dotyczą wyłącznie konsumentów, czy także klientów firmowych.

Zakres możesz rozszerzyć dobrowolnie. W regulaminie ralls.store pojawia się sformułowanie „Klient będący Konsumentem lub podmiotem, o którym mowa w § 10”.

Jeśli wprowadzasz podobne rozróżnienie, zapisz je wyraźnie, bo przy sporze liczy się to, co klient mógł zrozumieć z regulaminu. Osobno ustal, czy klient firmowy może zwracać nieużywany towar i na jakich warunkach — to twoja decyzja, nie obowiązek ustawowy.

Zwroty: 14 dni w sprzedaży online, dobra wola w sklepie stacjonarnym

W sprzedaży stacjonarnej sprzedawca nie musi przyjmować zwrotu pełnowartościowego towaru. Nie ma automatycznego prawa do zwrotu „bo się rozmyśliłem”.

Jeśli zdecyduje się na zwroty, sam ustala warunki. Może przyjmować je tylko w określonym czasie, zwracać pieniądze wyłącznie na kartę podarunkową zamiast w gotówce albo zapisać, że zwroty są uwzględniane tylko w wybranych przypadkach.

W sprzedaży na odległość ochrona jest mocniejsza, bo ustawodawca zakłada, że klient nie ma szansy „dotknąć” produktu przed zakupem. Konsument ma prawo odstąpienia od umowy bez podania przyczyny przez 14 dni od dnia otrzymania towaru, a sprzedawca ma szczególny model odpowiedzialności za wady rzeczy. Do obowiązków sprzedawcy należy poinformowanie konsumenta o tym prawie i udostępnienie mu formularza odstąpienia od umowy.

Jeżeli prowadzisz sklep stacjonarny i chcesz wprowadzić zwroty, opisz je równie precyzyjnie jak w e-sklepie. Podaj, od jakiego dnia liczysz termin, w jakim stanie ma być towar (nieużywany, z metkami), w jakiej formie zwracasz pieniądze i co trzeba okazać przy zwrocie.

Zapis musi być jasny, zrozumiały i niewprowadzający w błąd. Jak wskazuje w Infor Joanna Rudnicka z Kancelarii Radców Prawnych Skoczyński Wachowiak Strykowski, przedsiębiorca dokonujący sprzedaży na terenie naszego kraju jest obowiązany udzielić kupującemu takich właśnie informacji.

Terminy zwrotu i rozpatrywania reklamacji

  • 14Zwrot towaru – sprzedaż online
  • 14Zwrot płatności

Reklamacja krok po kroku: przyjęcie zgłoszenia i odpowiedź w 14 dni

Przedsiębiorca jest zobowiązany w każdym przypadku przyjąć reklamację zgłoszoną przez konsumenta — tego obowiązku nie uchyli zapis regulaminowy. Informacja, że po odejściu od kasy reklamacja nie będzie uwzględniona, łamie podstawowe prawo konsumenckie i jest niezgodna z prawem.

W regulaminie wymień wszystkie kanały zgłoszeń (e-mail, formularz na stronie, poczta). Nie uzależniaj przyjęcia reklamacji od dodatkowych formalności, takich jak obowiązek uzyskania pisemnego potwierdzenia złożenia zgłoszenia na miejscu.

Sprzedawca ma obowiązek rozpatrzyć reklamację w ciągu 14 dni od jej otrzymania. Jeśli reklamacja zostanie uznana, w grę wchodzi naprawa lub wymiana towaru na nowy.

Odrębną kategorią są reklamacje samego działania sklepu internetowego — tu sklepy stosują własne terminy. Np. regulamin Foodtex przyznaje prawo do złożenia reklamacji przez 14 dni od dnia, w którym doszło do nieprawidłowości w działaniu sklepu. Rozdziel w dokumencie reklamację towaru od reklamacji usługi elektronicznej, bo mają inne podstawy i inne terminy.

Informacje i dokumenty kierowane do kupującego powinny być sporządzone w języku polskim. Uzależnianie rozpatrzenia reklamacji od wniesienia jej w obcym języku jest niedozwolone. Dotyczy to także formularzy i wzorów oświadczeń, które klient musi móc wypełnić po polsku.

Wzór zgłoszenia reklamacyjnego możesz dołączyć jako załącznik do regulaminu. Ułatwia zbieranie danych, o ile nie staje się warunkiem rozpatrzenia sprawy.

Pieniądze i terminy: zwrot płatności, koszty dostawy i odesłania towaru

W przypadku odstąpienia od umowy sprzedawca ma obowiązek zwrócić konsumentowi wszystkie otrzymane płatności, w tym koszty dostawy. Termin to nie później niż 14 dni od dnia otrzymania oświadczenia o odstąpieniu.

Zwrot nie dotyczy więc wyłącznie ceny produktu. Koszt dostawy jest częścią kwoty do zwrotu i regulamin musi to odzwierciedlać.

Osobno ureguluj koszt odesłania towaru: napisz, kto go ponosi i jak następuje rozliczenie. Jeśli sklep oferuje kilka metod dostawy, wskaż, które koszty dostawy podlegają zwrotowi, żeby klient nie musiał się domyślać, jakiej kwoty może oczekiwać. Informacje o kosztach muszą być jasne, zrozumiałe i niewprowadzające w błąd — to ten sam standard, który obowiązuje przy każdej informacji kierowanej do kupującego.

Opisz kolejność zdarzeń, bo od niej zależą terminy: klient składa oświadczenie o odstąpieniu (np. na formularzu), odsyła towar, a sprzedawca zwraca płatność w ciągu 14 dni od otrzymania oświadczenia. W regulaminie wskaż kanał i dane, na które klient wysyła oświadczenie, żeby początek biegu terminu był jednoznaczny dla obu stron.

Obowiązkowe elementy regulaminu: formularz, dane firmy i kanały kontaktu

Przed zawarciem umowy sprzedawca musi podać konsumentowi m.in. pełną nazwę i adres siedziby, numer telefonu i adres e-mail, opis towaru lub usługi oraz całkowitą cenę wraz z podatkami i kosztami dostawy. Musi też wskazać sposób i termin płatności oraz sposób i termin dostawy.

W regulaminie podaj również dane rejestrowe. W przykładowych regulaminach sklepów pojawia się nazwa spółki, numer KRS, NIP, REGON, adres do doręczeń, adres e-mail i numer telefonu.

Dokument musi zawierać informację o prawie odstąpienia od umowy w ciągu 14 dni bez podania przyczyny wraz z formularzem odstąpienia. Dodaj także opis trybu postępowania reklamacyjnego: kto przyjmuje zgłoszenie, na jakim kanale, w jakim terminie i w jakiej formie przychodzi odpowiedź.

Dołącz wzory oświadczeń: formularz odstąpienia od umowy i wzór zgłoszenia reklamacyjnego. Wskaż, gdzie klient je znajdzie.

Na końcu zbierz przepisy, do których odsyłasz w sprawach nieuregulowanych. Wymień ustawę o świadczeniu usług drogą elektroniczną z 18 lipca 2002 r., ustawę o prawach konsumenta z 30 maja 2014 r., ustawę o pozasądowym rozwiązywaniu sporów konsumenckich z 23 września 2016 r. oraz Kodeks cywilny z 23 kwietnia 1964 r. Ten sam zestaw przepisów znajdziesz np. w regulaminie ralls.store.

Czarne owce w regulaminie: zapisy, które łamią prawa konsumenta

Nie każdy zapis, który na pierwszy rzut oka porządkuje reklamacje, jest bezpieczny. Odrębnym ryzykiem bywają komunikaty sprzedażowe i marketingowe, które trafiają do klienta razem z regulaminem.

Sformułowanie „reklamacje rozpatrujemy tylko z gwarancją producenta” bywa odbierane jak obowiązujące prawo, choć jest wyłącznie wewnętrzną polityką firmy. Podstawą reklamacji jest niezgodność towaru z umową, a gwarancja to odrębne zobowiązanie.

W regulaminie rozdziel więc reklamację od gwarancji. Nie uzależniaj przyjęcia reklamacji od posiadania gwarancji producenta.

Gdzie sprawdzić swój projekt: UOKiK i rzecznik konsumenta

Zanim opublikujesz regulamin, sprawdź, czy podobne zapisy nie zostały już zakwestionowane. Rejestr UOKiK: rejestr.uokik.gov.pl. Powiatowy Rzecznik Konsumenta: uokik.gov.pl/wiih.

Raporty UOKiK opisują uchybienia w regulaminach. Pokazują, na jakie zapisy urząd zwraca uwagę i które z nich najczęściej kończą się interwencją.

Więcej z: Obsługa klienta