
Procedury i dokumenty
Jak długo przechowywać dokumenty księgowe i kadrowe
Większość dokumentów księgowych przechowujesz co najmniej 5 lat.
Krótka odpowiedź: 5 lat dla księgowych, 10 lub 50 lat dla kadrowych
Większość dokumentów księgowych przechowujesz co najmniej 5 lat. Dokumentacja pracownicza ma dwa reżimy: w czasie zatrudnienia trzymasz ją zawsze; po jego zakończeniu — 10 lat od 31 grudnia roku kalendarzowego, w którym ustało zatrudnienie, albo 50 lat od dnia ustania stosunku pracy.
O wyborze 10 albo 50 lat decyduje data nawiązania stosunku pracy. Dla pracowników zatrudnionych przed 1 stycznia 1999 r. dokumentacja powinna być przechowywana przez 50 lat. Dla pozostałych stosujesz 10 lat od końca roku zakończenia zatrudnienia.
Obecnie przepisy przewidują dualizm okresów przechowywania dokumentacji pracowniczej. Długość terminu wyznacza dzień rozpoczęcia stosunku pracy.
Dla każdej teczki punkt wyjścia to trzy informacje: rodzaj dokumentu, data zdarzenia gospodarczego lub rozliczenia podatku, a w kadrach dodatkowo data rozpoczęcia i zakończenia stosunku pracy. Bez nich nie policzysz terminu dla konkretnej umowy, faktury czy karty wynagrodzeń.
Podstawa prawna: dla dokumentów księgowych – art. 74 ustawy o rachunkowości oraz Ordynacja podatkowa; dla kadrowych – art. 94 pkt 9a i 9b Kodeksu pracy oraz rozporządzenie Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej z 10 grudnia 2018 r. w sprawie dokumentacji pracowniczej (Dz.U. z 2018 r. poz. 2369).
Ustawa o rachunkowości z 29 września 1994 r. w rozdziale 8 reguluje ochronę danych. Dokumenty podatkowe podlegają Ordynacji podatkowej, a nie tylko ustawie o rachunkowości. Księgi rachunkowe przechowujesz 5 lat (art. 74 ust. 2 pkt 1 ustawy o rachunkowości).
Wykaz w skrócie: księgi rachunkowe – 5 lat (art. 74 ust. 2 pkt 1 ustawy o rachunkowości); zatwierdzone roczne sprawozdanie finansowe – min. 5 lat od początku roku następującego po roku obrotowym, w którym je zatwierdzono; karty wynagrodzeń – nie krócej niż 5 lat, a dłużej przez okres wymaganego dostępu wynikający z przepisów emerytalnych, rentowych i podatkowych. Dokumentacja pracownicza – 10 albo 50 lat; 50 lat dla zatrudnionych przed 1 stycznia 1999 r.
Okresy przechowywania dokumentów księgowych i kadrowych – porównanie
- 5Dokumenty księgowe
- 5Karty wynagrodzeń
- 5Sprawozdanie finansowe
- 10Dokumentacja pracownicza (po zakończeniu pracy)
- 50lat dla pracowników zatrudnionych przed 1.01.1999 r. — liczony od dnia ustania stosunku pracy
- 10lat dla innych pracowników — liczony od 31 grudnia roku zakończenia zatrudnienia
Podstawowe terminy przechowywania dokumentów w Polsce
Dokumenty księgowe: co obejmują i ile lat przechowywać
Do dokumentów księgowych należą: księgi podatkowe (przy pełnej księgowości – księgi rachunkowe, przy uproszczonej – PKPiR), ewidencje, rejestry VAT sprzedaży i zakupów, dowody księgowe (w tym faktury, korekty i duplikaty), dokumenty inwentaryzacyjne (spisy z natury) oraz sprawozdania finansowe. To główny dowód w kontroli urzędu skarbowego. Nie wyrzucaj dowodów transakcji ani dokumentów z procedury podatkowej.
Podstawą przechowywania dokumentów księgowych jest ustawa o rachunkowości z 29 września 1994 r., zwłaszcza rozdział 8 o ochronie danych.
Ustawa o rachunkowości wskazuje terminy dla poszczególnych dokumentów. Księgi rachunkowe przechowujesz 5 lat (art. 74 ust. 2 pkt 1). Zatwierdzone roczne sprawozdanie finansowe – co najmniej 5 lat od początku roku następującego po roku obrotowym, w którym je zatwierdzono (art. 74 ust. 1).
To nie znaczy, że każdy dokument ma inny okres. Większość wymienionych kategorii to 5 lat; różnica dotyczy przede wszystkim momentu rozpoczęcia liczenia terminu.
Karty wynagrodzeń pracowników i ich odpowiedniki przechowujesz przez okres wymaganego dostępu do tych informacji wynikający z przepisów emerytalnych, rentowych i podatkowych, nie krócej niż 5 lat (art. 74 ust. 2 pkt 2).
Dla dokumentów podatkowych punktem odniesienia jest też Ordynacja podatkowa. Zobowiązanie podatkowe przedawnia się z upływem 5 lat, licząc od końca roku kalendarzowego, w którym upłynął termin płatności podatku. Termin płatności bywa różny dla PIT i VAT, więc ten sam rok może przedawniać się w innym okresie.
Księgi rachunkowe trzymaj 5 lat (art. 74 ust. 2 pkt 1 ustawy o rachunkowości). Zamykając rok podatkowy, dołącz do dokumentacji kopię rocznej deklaracji podatkowej. Jeśli zeznanie złożono przez internet, dołącz też numer UPO (Urzędowego Poświadczenia Odbioru).
Wykaz terminów dla dokumentów księgowych: księgi rachunkowe – 5 lat (art. 74 ust. 2 pkt 1 ustawy o rachunkowości). Zatwierdzone roczne sprawozdanie finansowe – co najmniej 5 lat od początku roku następującego po roku obrotowym, w którym je zatwierdzono. Karty wynagrodzeń – nie krócej niż 5 lat, zgodnie z art. 74 ust. 2 pkt 2 ustawy o rachunkowości.
Rejestry VAT sprzedaży i zakupów oraz dowody księgowe, w tym faktury, korekty i duplikaty, mieszczą się w większości dokumentów księgowych przechowywanych co najmniej 5 lat.
Dokumentacja pracownicza: akta osobowe A–E i okresy 10/50 lat
Art. 94 pkt 9a Kodeksu pracy nakazuje pracodawcy prowadzić i przechowywać akta osobowe pracowników oraz dokumentację w sprawach związanych ze stosunkiem pracy – papierowo lub elektronicznie. Razem tworzą dokumentację pracowniczą. Co wchodzi do akt osobowych, a co do dokumentacji poza nimi, precyzuje rozporządzenie Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej z 10 grudnia 2018 r. w sprawie dokumentacji pracowniczej (Dz.U. z 2018 r. poz. 2369).
Niezależnie od dokumentacji pracowniczej prowadzisz dokumentację dla potrzeb ZUS i spraw podatkowych. Dokumenty zgłoszeniowe i rozliczeniowe przekazane do ZUS od 1 stycznia 2012 r. przechowuje się przez okres 5 lat od dnia przekazania do ZUS.
Akta osobowe prowadzi się oddzielnie dla każdego pracownika. Składają się z 5 części oznaczonych A–E.
Część A obejmuje oświadczenia lub dokumenty dotyczące danych osobowych zgromadzone w związku z ubieganiem się o zatrudnienie. Obejmuje też skierowania na badania lekarskie i orzeczenia.
Część B obejmuje oświadczenia i dokumenty dotyczące nawiązania stosunku pracy oraz przebiegu zatrudnienia. Należą do niej: umowa o pracę, zakres czynności (zakres obowiązków), potwierdzenia zapoznania się z regulaminem pracy i przepisami BHP, dokumenty o powierzeniu mienia z obowiązkiem zwrotu lub wyliczenia się oraz dokumenty o podnoszeniu kwalifikacji zawodowych.
Do części B trafia też potwierdzenie poinformowania pracownika o warunkach zatrudnienia, o ryzyku zawodowym, o celu, zakresie i sposobie stosowania monitoringu. Chodzi również o potwierdzenie wprowadzenia kontroli trzeźwości lub kontroli na obecność środków działających podobnie do alkoholu.
Do części B należą także dokumenty związane z urlopami (macierzyńskim, na warunkach urlopu macierzyńskiego, uzupełniającym, rodzicielskim, ojcowskim, wychowawczym) oraz z urlopem bezpłatnym. Są tam też skierowania na badania lekarskie i orzeczenia z badań wstępnych, okresowych i kontrolnych.
Pozostałe części akt osobowych obejmują dokumenty o zakończeniu stosunku pracy – np. wypowiedzenia umowy o pracę, dokumenty związane z wypłatą ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystany urlop czy kopię świadectwa pracy. Są tam również dokumenty związane z odpowiedzialnością porządkową pracownika lub inną odpowiedzialnością określoną w odrębnych przepisach oraz dokumenty związane z kontrolą trzeźwości pracownika lub obecnością w jego organizmie innych środków działających podobnie do alkoholu.
Dokumentacja pracownicza obejmuje też umowy o pracę, zaświadczenia dotyczące zatrudnienia, informacje dotyczące warunków pracy, awansów, świadectwa pracy oraz dokumenty związane z ubezpieczeniami społecznymi i zdrowotnymi pracownika.
Dokumentację pracowniczą przechowujesz przez cały okres zatrudnienia. Potem obowiązują dwa terminy: 10 lat od 31 grudnia tego roku, w którym stosunek pracy wygasł, albo 50 lat od dnia jego ustania. Kryterium stanowi data rozpoczęcia zatrudnienia. Przy 50 latach liczy się konkretny dzień zakończenia zatrudnienia, nie koniec roku.
50 lat dotyczy pracowników zatrudnionych przed 1 stycznia 1999 r. To data graniczna decydująca o wyborze między 10 a 50 latami. 10 lat stosujesz do dokumentacji, która nie jest objęta 50-letnim obowiązkiem.
Obecnie przepisy utrzymują dualizm okresów przechowywania dokumentacji pracowniczej. Długość terminu wyznacza dzień rozpoczęcia stosunku pracy.
Dla dokumentacji objętej 50-letnim obowiązkiem przechowywania okres liczysz od dnia ustania stosunku pracy.
10 lat stosujesz do dokumentacji pracowniczej, która nie jest objęta 50-letnim obowiązkiem. 50 lat dotyczy dokumentacji pracowniczej objętej tym obowiązkiem. Wybór wyznacza dzień rozpoczęcia stosunku pracy.
Jak liczyć terminy: od końca roku, od zatwierdzenia sprawozdania, od ustania zatrudnienia
Dokumenty podatkowe: punktem odniesienia jest przedawnienie zobowiązania podatkowego, liczone od końca roku kalendarzowego, w którym upłynął termin płatności podatku.
Ordynacja podatkowa: zobowiązanie podatkowe przedawnia się z upływem 5 lat, licząc od końca roku kalendarzowego, w którym upłynął termin płatności podatku. Termin płatności bywa różny dla PIT i VAT, więc ten sam rok może przedawniać się w innym okresie.
Sprawozdanie finansowe: termin liczysz nie od daty sporządzenia, ale od początku roku następującego po roku obrotowym, w którym je zatwierdzono. Jeśli sprawozdanie za dany rok obrotowy zatwierdzono w roku następnym, bieg pięciu lat zaczyna się 1 stycznia kolejnego roku.
Dokumentacja pracownicza: 10 lat liczy się od 31 grudnia roku zakończenia stosunku pracy. Jeśli umowa rozwiązała się w trakcie roku, termin biegnie od 1 stycznia roku następnego. Przy 50-letnim obowiązku punktem startowym jest konkretny dzień ustania stosunku pracy, bez zaokrąglania do końca roku.
Odróżniaj okres zatrudnienia od okresu po jego zakończeniu. Art. 94 pkt 9b Kodeksu pracy nakazuje przechowywać dokumentację przez okres zatrudnienia, a także przez odpowiedni okres po rozwiązaniu lub wygaśnięciu stosunku pracy. Sposób liczenia tego drugiego okresu – 10 albo 50 lat – wyznacza dzień rozpoczęcia stosunku pracy.
Dla wyboru 10 albo 50 lat sprawdź datę rozpoczęcia stosunku pracy. Zatrudnienie przed 1 stycznia 1999 r. oznacza 50 lat. W pozostałych przypadkach stosujesz 10 lat od końca roku zakończenia zatrudnienia.
Przy dokumentach podatkowych punktem odniesienia jest przedawnienie zobowiązania podatkowego, a nie data wystawienia faktury; liczy się koniec roku kalendarzowego, w którym upłynął termin płatności podatku.
W obecnym stanie prawnym obowiązuje dualizm okresów przechowywania dokumentacji pracowniczej. Decyduje dzień rozpoczęcia stosunku pracy.
Jak prawidłowo liczyć terminy przechowywania dokumentów?
- Dla dokumentów podatkowychOd końca roku kalendarzowego, w którym upłynął termin płatności podatku (np. VAT, PIT)
- Dla sprawozdania finansowegoOd 1 stycznia roku następującego po roku obrotowym, w którym je zatwierdzono
Przechowywanie papierowe i elektroniczne: porządek, kopie zapasowe, bezpieczeństwo
Dokumenty księgowe przechowuj należycie: chroń je przed niedozwolonymi zmianami, nieupoważnionym rozpowszechnianiem, uszkodzeniem lub zniszczeniem (art. 71 ustawy o rachunkowości). Przy księgowaniu komputerowym przepis wymaga nośników odpornych na awarie oraz systematycznych kopii zapasowych przez cały okres przechowywania dokumentacji.
Dowody księgowe i dokumenty inwentaryzacyjne przechowujesz co do zasady w oryginale, w podziale na okresy sprawozdawcze (art. 73 ustawy o rachunkowości). Ich treść możesz przenieść na nośniki elektroniczne, jeśli zachowasz możliwość odtworzenia dowodu w formie wydruku.
Wyjątkiem są dokumenty przeniesienia praw majątkowych do nieruchomości, powierzenia odpowiedzialności za składniki aktywów, znaczące umowy i inne ważne dokumenty wskazane przez kierownika jednostki – te muszą pozostać w oryginale. Dokumentację możesz przechowywać poza siedzibą firmy, przekazując ją podmiotowi świadczącemu usługi przechowywania dokumentów (art. 73 ust. 4).
W praktyce archiwizacja księgowa to porządek chronologiczny i numeracja zgodna z PKPiR, podział dokumentów na okresy rozliczeniowe, opisanie ich oraz miejsce zabezpieczone przed zgubieniem, zniszczeniem i dostępem osób niepowołanych. W razie kontroli organów skarbowych dostęp do dokumentów musi być swobodny.
Dokumentację pracowniczą – papierową lub elektroniczną – przechowujesz tak, by zachować poufność, integralność, kompletność i dostępność, w warunkach niegrożących uszkodzeniem lub zniszczeniem (art. 94 pkt 9b Kodeksu pracy).
Co grozi za zbyt wczesne zniszczenie lub złe przechowywanie
Za brak prowadzenia dokumentacji pracowniczej, nieprzechowywanie jej przez okres z przepisów albo przetrzymywanie w warunkach grożących uszkodzeniem lub zniszczeniem grozi grzywna od 1000 zł do 30 000 zł (art. 281 § 1 pkt 6 Kodeksu pracy). Na wniosek inspektora pracy pracodawca może zostać ukarany grzywną w tej wysokości.
Po stronie księgowej skutki ujawniają się głównie w kontroli skarbowej. Dokumentacja księgowa jest jej głównym dowodem, a naruszenie przepisów o formie przechowywania lub terminów pociąga konsekwencje, gdy uchybienia wyjdą na jaw.
Pożar czy kradzież nie usprawiedliwiają utraty dokumentacji księgowej. Podatnik ma obowiązek jej odtworzenia.
Zniszczenie dokumentów objętych jeszcze obowiązkiem przechowywania to utrata dowodów w toczącym się postępowaniu, a w kadrach dodatkowo ryzyko grzywny. Przed zniszczeniem partii dokumentów sprawdź, czy nie prowadzi się kontroli lub postępowania, w którym mogą być potrzebne.
Ściągawka przed zniszczeniem dokumentów
Zanim zniszczysz dokumenty, odpowiedz na trzy pytania. Czy dla danej teczki pracowniczej właściwy jest okres 50- czy 10-letni? Decyduje dzień rozpoczęcia stosunku pracy; 50 lat dotyczy pracowników zatrudnionych przed 1 stycznia 1999 r.
Czy upłynął termin liczony według zasad z sekcji „Liczenie terminów”? Czy nie toczy się kontrola skarbowa, kontrola PIP lub inne postępowanie dotyczące okresu, którego dotyczą dokumenty?
Sprawdź też, czy dokument nie jest wyłączony z przechowywania w formie elektronicznej. Jeśli tak, musi pozostać w oryginale. Rodzaje wyłączeń opisuje sekcja „Przechowywanie”.
Terminy w skrócie: dokumenty księgowe – co najmniej 5 lat; dokumentacja pracownicza – 10 lat od 31 grudnia roku zakończenia stosunku pracy albo 50 lat od dnia jego ustania dla zatrudnionych przed 1 stycznia 1999 r. Księgi rachunkowe – 5 lat (art. 74 ust. 2 pkt 1 ustawy o rachunkowości); sprawozdanie finansowe – min. 5 lat od początku roku następującego po roku obrotowym, w którym je zatwierdzono.
Dokumenty zgłoszeniowe i rozliczeniowe przekazane do ZUS od 1 stycznia 2012 r. – 5 lat od dnia przekazania do ZUS.
Ściągawka: co sprawdzić przed usunięciem dokumentów?
- Czy okres przechowywania już minął?Sprawdź termin według sekcji „Liczenie terminów”
- Czy trwa kontrola skarbową, PIP lub postępowanie?Nie usuwaj dokumentów w trakcie kontroli
- Czy dokument jest wyłączone z przechowywania elektronicznego?Jeśli tak – musi być w oryginale



