
Koszty i budżet
Koszty uzyskania przychodu w małej firmie
Wyjaśniamy, jak rozliczać koszty w małej firmie: sprzęt i programy, lokal, samochód osobowy, koszty przed rejestracją, zaliczki i dokumentowanie.
Wydatek to jeszcze nie koszt — o co naprawdę pyta urząd
Art. 22 ust. 1 ustawy o PIT: kosztami uzyskania przychodów są koszty poniesione w celu osiągnięcia przychodów lub zachowania albo zabezpieczenia źródła przychodów, z wyjątkiem kosztów wymienionych w art. 23. W praktyce kontrola sprowadza się do dwóch pytań: czy wydatek ma związek z działalnością i czy nie jest wyłączony.
Nazwa pozycji na fakturze nie rozstrzyga. Liczy się rola, jaką wydatek odgrywa w firmie.
Koszt nie musi przynosić pieniędzy bezpośrednio. Wystarczy, że racjonalnie służy generowaniu przychodu lub jego zabezpieczeniu.
Wydatki dzielą się na bezpośrednio związane z konkretnym przychodem, np. zakup towaru do dalszej odsprzedaży, oraz koszty pośrednie, takie jak reklama czy księgowość.
Liczy się celowość i związek z działalnością. Koszt trzeba też udokumentować.
Podatek liczy się od dochodu, czyli przychodu pomniejszonego o koszty. Według wyliczeń biura rachunkowego 2+1 każde 100 zł odpowiednio udokumentowanych i wykazanych w zeznaniu kosztów pozwala zaoszczędzić nawet 19 zł.
Wydatki wprost wyłączone w art. 23 nie wejdą do kosztów, niezależnie od dopasowania do profilu firmy.
Co najczęściej odlicza mała firma: kategorie zamiast listy życzeń
Najczęściej powtarzają się usługi księgowe, opłaty bankowe oraz opłaty za energię i wodę. Do tego dochodzą odpisy amortyzacyjne od środków trwałych i koszty zatrudniania pracowników oraz zleceniobiorców.
Osobną kategorię tworzy lokal: czynsz oraz opłaty za media — energię elektryczną, gaz, ogrzewanie i wodę. Uzasadnieniem jest wykorzystywanie powierzchni na działalność: biuro, magazyn, punkt obsługi klienta.
Jeśli lokal służy też celom prywatnym, do kosztów wchodzi wyłącznie część odpowiadająca działalności. Sposób wyliczenia tej części powinien być spójny i powtarzalny.
Metodą podziału może być powierzchnia wykorzystywana na działalność. Wtedy część czynszu, prądu, internetu, a nawet ogrzewania rozliczasz proporcjonalnie do metrażu zajętego przez firmę.
Materiały biurowe i eksploatacyjne — drukarka, toner, tusz, papier — można ujmować jako koszty uzyskania przychodów. Reklama to klasyczny koszt pośredni, podobnie jak wydatki na firmową stronę internetową służącą pozyskiwaniu klientów.
Zatrudnienie pracowników i zleceniobiorców wchodzi w koszty tylko wtedy, gdy ich zadania wiążą się z przychodami firmy. Nie mogą służyć prywatnym potrzebom właściciela.
Sprzęt, programy i wyposażenie: koszt bezpośredni czy amortyzacja
Zakup komputera i specjalistycznego oprogramowania można odliczyć od uzyskanego przychodu. Warunek: uzasadnienie zakupu pasuje do profilu wykonywanej działalności.
Granicę między drobnym wyposażeniem a środkiem trwałym wyznacza wartość 10 tys. zł. Środki trwałe to wydatki na majątek firmy o wartości powyżej 10 tys. zł i okresie użytkowania dłuższym niż rok.
Wyposażenie nieprzekraczające tego progu rozlicza się zwykle jednorazowo w kosztach. Droższy sprzęt trafia do ewidencji środków trwałych i rozlicza się odpisami amortyzacyjnymi.
Odpisy amortyzacyjne od środków trwałych są kosztem uzyskania przychodu. Przyporządkowanie sprzętu do właściwej grupy ułatwia Klasyfikacja Środków Trwałych z rozporządzenia Rady Ministrów z 3 października 2016 r.
Jeśli środek trwały kupiono przed rejestracją firmy i ma zostać wprowadzony do działalności, trzeba sporządzić oświadczenie o przekazaniu środka. Oświadczenie wskazuje nazwę i wartość na podstawie posiadanego dowodu zakupu.
Samochód w firmie: limit amortyzacji, AC i odsetki od kredytu
Samochód osobowy w firmie podlega limitowi. Odpisy amortyzacyjne są kosztem do wartości 150 000 zł, a dla samochodu elektrycznego do 225 000 zł; powyżej tych kwot nie obciążają kosztów.
Ubezpieczenie AC pojazdu osobowego działa podobnie. Do kosztów wchodzi tylko część składki wyznaczona proporcją opartą na równowartości 150 000 zł, a nadwyżka jest wyłączona.
Rat kredytu lub pożyczki nie wrzucisz w koszty w całości. Kosztem może być jedynie część odsetkowa raty pożyczki i tylko wtedy, gdy została faktycznie opłacona. Sama spłata kapitału nie zmniejsza podstawy opodatkowania.
Wydatki przed rejestracją firmy i zakupy na start
Wydatki poniesione przed rozpoczęciem działalności można zaliczyć do kosztów, jeśli spełniają trzy warunki. Ich bezpośrednim lub pośrednim celem jest osiągnięcie przychodu albo zachowanie lub zabezpieczenie źródła przychodów; nie znajdują się w katalogu wyłączeń z art. 23 ust. 1 ustawy o PIT; są prawidłowo udokumentowane dokumentem księgowym, na przykład fakturą, potwierdzeniem przelewu lub rachunkiem.
Typowe przykłady to druk wizytówek, najem lokalu dla celów działalności oraz stworzenie strony internetowej firmy. Takie wydatki ewidencjonuje się w podatkowej księdze przychodów i rozchodów w dacie założenia księgi, czyli rozpoczęcia działalności.
PKPiR prowadzi się przy zasadach ogólnych albo przy podatku liniowym. Przy ryczałcie od przychodów ewidencjonowanych i przy karcie podatkowej wydatków nie można zaliczyć do kosztów uzyskania przychodów.
Inaczej rozlicza się towary handlowe i materiały. Ich zakup nie jest ujmowany bezpośrednio w kosztach podatkowych.
W PKPiR wpisuje się je do spisu z natury sporządzonego na dzień rozpoczęcia działalności. Wartość ze spisu trafia pod pierwszą pozycję księgi.
Rozliczenie następuje dopiero na koniec roku podatkowego jako różnica remanentowa w zeznaniu rocznym. Różnica ta zmniejsza lub zwiększa koszty uzyskania przychodów, a więc wpływa na podstawę opodatkowania.
Przy ryczałcie spis z natury sporządza się na dzień otwarcia ewidencji przychodów i wprowadza pod jej pierwszą pozycję. Nie wpływa on jednak na podstawę opodatkowania zryczałtowanym podatkiem dochodowym.
Zaliczki, przedpłaty i moment, w którym koszt trafia do rozliczenia
Zaliczki, zadatki i przedpłaty co do zasady nie stanowią jeszcze kosztów uzyskania przychodów. Zaliczka przekazywana dostawcy na poczet przyszłej dostawy jest formą zabezpieczenia transakcji dla obu stron, a nie kosztem samym w sobie.
Nie wynika to z jednego konkretnego przepisu, lecz z charakteru takiej wpłaty.
Wartość kosztów ustala się na podstawie dokumentów księgowych. Dzień poniesienia kosztu ma istotne znaczenie przy rocznym rozliczeniu podatku.
Korekty również modyfikują koszty — wartość kosztów powiększa się na przykład przy zwrocie towaru. Dokumenty korygujące trzeba wprowadzić do księgowości, aby koszt w zeznaniu odpowiadał stanowi faktycznemu.
Czego nie wrzucisz w koszty — pułapki małej firmy
Katalog wyłączeń obejmuje m.in. wydatki na reprezentację, odsetki z tytułu nieterminowej spłaty zobowiązań podatkowych i budżetowych oraz wydatki na spłatę rat pożyczek i kredytów. Do kosztów nie zalicza się także kar umownych ani wydatków prywatnych.
Wyłączony wydatek nie może trafić do kosztów. Jego ujęcie może prowadzić do zwiększenia zobowiązania podatkowego.
Koszty uzyskania przychodu w małej firmie – co można, a czego nie można wliczyć
- Można wliczyć do kosztówWydatki na materiały biurowe, reklamę, opłaty za energię i wodę, amortyzację sprzętu, zatrudnienie pracowników, koszty księgowości, zakup oprogramowania, lokal (część proporcjonalna)
- Nie można wliczyć do kosztówWydatki na reprezentację, kar umowne, odsetki za zwłokę podatkową, spłata kapitału kredytu, wydatki prywatne właściciela, część przekroczona limitu amortyzacji samochodu osobowego
Jak dokumentować koszty, żeby nie bać się kontroli
Dowodem kosztu jest dokument księgowy: faktura, rachunek lub potwierdzenie przelewu. W razie potrzeby dochodzi także opis wydatku.
Komputer u grafika jest oczywistym kosztem, bo bez niego praca nie powstanie. U trenera personalnego ten sam sprzęt trzeba obronić — na przykład prowadzeniem strony, obróbką zdjęć klientów lub umawianiem wizyt.
Aparat fotograficzny dla agencji marketingowej jest zwykle wydatkiem niezbędnym. W przychodni medycznej wymaga uzasadnienia, np. tworzeniem dokumentacji medycznej albo zdjęć do materiałów promocyjnych.
Wydatki firmowe i prywatne rozdzielaj od pierwszego dnia: osobne konto lub karta firmowa, opisy na dokumentach, konsekwentne oznaczanie zakupów o mieszanym charakterze. Taki porządek skraca kontrolę i ogranicza ryzyko zakwestionowania pozycji, której nie da się jednoznacznie przypisać do działalności.


